Rezerwat przyrody Kadzielnia
Rezerwat przyrody Kadzielnia to ścisły rezerwat nieożywionej przyrody, położony w Kielcach, w województwie świętokrzyskim. Znajduje się pomiędzy ulicami Krakowską, Gagarina, Aleją Legionów i Pakosz, obejmując Skałkę Geologów, czyli najwyższą część wzgórza Kadzielnia, sięgającą 295 m n.p.m. Obszar rezerwatu ma zaledwie 0,60 ha, co czyni go jednym z najmniejszych w Polsce, jednak planowane jest jego powiększenie do 2,4 ha. Rezerwat został utworzony 26 stycznia 1962 roku na mocy zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, a jego głównym celem jest ochrona grupy wapiennych skał o malowniczych kształtach, które zawierają żyły kalcytu oraz rzadkie gatunki roślin, a także niezwykle cenne znaleziska paleontologiczne.
Wzgórze Kadzielnia składa się z wapieni górnodewońskich, głównie franu, z wyższymi partiami reprezentowanymi przez famen. W obrębie rezerwatu odkryto liczne skamieniałości koralowców, stromatoporoidów, trylobitów oraz łodzikowatych, które pochodzą sprzed 350 milionów lat, a do najcenniejszych znalezisk należą ryby pancerne. Obszar ten jest również miejscem licznych zjawisk tektonicznych i mineralizacyjnych, a także różnych form krasowych. Na terenie rezerwatu, w rejonie Skałki Geologów, znajduje się kilka niewielkich jaskiń, w tym Jaskinia Jeleniowska, Jaskinia Zawaliskowa, Jaskinia Urwista na Kadzielni, Komin Geologów oraz Jaskinia za Filarem. W pobliżu rezerwatu znajduje się również Podziemna Trasa Turystyczna, otwarta dla zwiedzających w 2012 roku, która łączy jaskinie Odkrywców, Prochowni oraz Szczeliny na Kadzielni.
Na skałach rezerwatu rośnie charakterystyczna roślinność naskalna, w tym rojnik pospolity. Rezerwat Kadzielnia, wchodzący w skład Geoparku Kielce, znajduje się w granicach Kieleckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Przez jego teren prowadzi czerwony szlak turystyczny, który łączy zabytkowe i ciekawe turystycznie miejsca Kielc, a także szlaki spacerowe w kolorze niebieskim i zielonym, rozpoczynające się na Placu Artystów. Rezerwat został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych, co dodatkowo podkreśla jego znaczenie w regionie.
